The Jungle Book (Ormanın Çocuğu) - 2017

Çocukluğumuzda çizgi filmini izlediğimiz ormanın çocuğunun sinema filmi de beni en az çocukluğumdaki kadar heyecanlandırdı. Filmin bu yeni yapımını izlerken daha önce dikkatimi çekmeyen pek çok husus gözüme çarptı ve bu durum hoşuma gitti. Öncelike her ne kadar Walt Disney yapımı olsa da filmin Hint masallarından etkilendiğini fark ettim. Kadim Hint kültürünün doğayı seven, ormanın kralı "fil"i yücelten ve doğadaki her canlıda "ruh"  bulunduğunu iddia ettikleri inancı bana "Pi'nin Yaşamı" filmini de anımsattı. Her bir hareketinin altında farklı bir hikaye olan Hint felsefesi de düşünülünce, The Jungle Book'taki hayvanların isimlerinin bile rastgele verilmediği izlenimi oluştu bende. Filmin konusuna zaten çoğunuzun hakim olduğunu düşünüyorum; ailesini kaybeden küçük bir insan yavrusu (onlar da doğanın parçası) olan Mowgli ormanda Akela önderliğinde bir kurt sürüsü tarafından büyütülür ve en yakın arkadaşı bir panterdir (Bagheera). Ormandaki su kıtlığı nedeniyle hayvanlar arasında geçici bir ateşkes ilan edilmiştir ve su sorunu sona erene kadar su çevresinde hiçbir hayvan diğerine saldırmayacaktır. Uzun zamandır Mowgli'yi öldürme planları kuran insan düşmanı kaplan Shere Khan dört gözle kuraklığın sona ermesini beklemektedir. Kuraklık sona ererken kurtlar kendisini daha güvende olması için insanların arasına yolcu eder. Yaşadığı yeri terk etmek zorunda kalan Mowgli için bu yolculuk hem dış dünyayı hem de kendisini keşfetme yolculuğu haline gelir.

Filmin yönetmenliğini Jon Favreau yaparken, hayvanları ve Mowgli'yi seslendirenler: Ben Kingsley, Scarlett Johansson, Idris Elba, Neel Sethi ve Bill Murray gibi isimler. Ayrıca filmin görsel ve teknik olarak sonucu da mükemmele yakın bence. Bununla beraber, yazının başında da belirttiğim gibi, bu film beni en az çocukluğumdaki gibi heyecanlandırdı, hayvanlara ve ormana farklı bir gözle bakmaya başladım. Hint asıllı ingiliz romancı Rudyard Kiplin'in çocuk klasiğinden uyarlanan bu filmi hayattınızın bir döneminde izlemediyseniz mutlaka izlemenizi tavsiye ederim.

"Mostly, men stay in their village, far from the dark of the jungle. But sometimes, they travel. And when they do, their caves breathe in the dark. They call it the Red Flower. Man's creation. It brings warmth and light and destruction to all that it touchesss.

Self / Less - 2015

Son yıllarda bilimkurgu filmlerinin çıtası çok yukarıdayken, böyle filmler görmek hüzün verici oluyor. Konusu itibariyle farklı olsa da, filmin işleniliş tarzı ve temellendirilmesi bana göre çok eksikti. Filmde görünüş itibariyle 60'lı yaşlarının sonunda ve kanser hastası (ölmek üzere) bir adamın çok gizli bir şekilde yürütülen "beden nakli" operasyonunu kabul etmesi ve sonrasında yaşadığı ikilemler anlatılıyor. Çok hırslı ve zengin bir adam olan Damien, iş hayatında acımasız ve aile ilişkilerinde berbattır. Yaşlanmanın da getirdiği bir hayata bağlanma psikolojisiyle, oldukça pahalı olan bu operasyonu kabul eden Damien, yeni bedene girdikten sonra operasyon konusunda yeterince bilgilendirilmediğini fark eder ve kafasında bazı konularda şüpheler belirir. Yaşadığı halüsinasyonlar ve yaptığı araştırmalar da bu şüpheleri güçlendirecek nitelikte olunca, Damien ile operasyonu yapan gizli ekip arasında bir kaçma-kovalama başlar. Filmin buradan sonrası bir aksiyon ve vicdan muhasebesi şeklinde geçiyor. Aksiyon sahnelerini başarılı buldum ancak filmin her soruya yanıt veren güçlü bi kurgusu olduğu söylenemez. Zira filmin asıl noktarı olan "öz"ün başka bir bedene transferi bilimsel veya felsefik, hiçbir açıdan temellendirilmiyor. Yalnızca bedenler MR makinesi gibi bir şeyin içine alınıyor ve diğer sonuca geçiyoruz. Hem bilimsel birkaç teori hem de "Tanrı"yı oynamanın getirdiği bazı tartışmaların filmde anlatılmasını beklerdim.

 

Yönetmenin Hint asıllı olmasından kaynaklanıyor olsa gerek, ben filmde bir "reenkarnasyon" izlenimi aldım (öz kaybolduğunda size ne olduğunun da bir açıklaması yok). Tam olarak ruhun bir beden ölünce başka bedene girmesi şeklinde olmasa da, canlı bedenin bir taşıyıcı olduğunu vurgularcasına, "öz" ön plana çıkarılmış (bu konuyu daha uzun tartışabilirim). Filmin yönetmenliğini ilk olarak 2000 yılında Jennifer Lopez'in oynadığı "Hücre" filmi ile tanınan ve fantastik filmleriyle bilinen Tarsem Singh yapıyor. Filmin oyuncuları ise Ryan Reynolds, daha önce birkaç filminden bahsettiğimiz Ben Kingsley ve Latin kadın oyuncu Natalie Martinez. Daha önce de belirttiğim gibi, film bir kaide üzerine temellendirilmemişti ancak bu Tarsem Singh'in başka bir filmini izlememe engel olmayacak.

"You built an empire from the ground up. People will insist that your buildings make you immortal. Now, as you slip away, do you feel immortal? ... We offer humanity's greatest minds more time to fulfill their potential. Designed to offer you the very best of the human experience.". 

Exodus: Tanrılar ve Krallar - 2014

"Exodus" kelimesi "Mısır'dan Çıkış" anlamına gelen ve kutsal kitaplarda yer alan bir kelimedir. Zaten filmin adı bu anlamda neye ilişkin bir konusu olduğu mesajını veriyor. Sonuçte gerçek hikaye efsanelere dayansa da (Allah'tan başka kimse ne yaşandığını bilemez), filmin benim okuduğum veya dinlediğim hikayelerden farklı şekilde ilerleyen bir konusu vardı. Söylencelerde olduğu gibi, Musa ve Ramses, firavunun sarayında birlikte büyürler, hatta iki kardeş gibidirler. Ramses firavun olduktan sonra Musa'yı önemli görevlere getirir ancak kehanetlere inanan babasının büyücüsünün bir kehaneti de zihnini sürekli meşgul etmektedir (birgün lider olacağına dair kehanet). Olaylar zinciri birbirini takip edince, Musa'nın aslında İbrani olduğu ortaya çıkar ve firavunun emriyle Musa ölüme gönderilir. Mısır'da köle olarak yaşayan ve piramitlerin yapımında çalışan İbranilerin son umudu Musa olur. Tanrının peş peşe afetlerini gönderdiği Mısır bir süre sonra yaşanmaz hale gelir (kana bulanan Nil, ölü balıklar, istilacı kurbağalar, sinekler, hastalıklar, gökten yaşan taşlar). Film Musa'nın tanrıyla konuşmasını, kendi yolculuğunu ve bu olaylardan sonra İbranilerle beraber Mısır'dan çıkarak vaadedilmiş topraklara doğru yıllar süren yolculuğun başlangıcını anlatmaktadır. İşte bu hikaye İncil'de anlatılan veya bir şekilde okuduğumuz Hz. Musa hayatıyla paralel ilerlememektedir, zaten filmde de bu şekilde eleştiriler yöneltilmiş. Yazıya başlarken dediğim gibi, gerçekler bilinmiyor o nedenle farklı yorumlar da yapılabilir elbette ama Hz. Musa'nın şizofren gibi gösterildiği kanısına da kapılmadım değil. Ayrıca ABD'de filmin oyuncu seçiminin de temelde ırkçı yapıldığına ilişkin eleştiriler de yapılmış.

Filmin yönetmeni pek çok başarılı film ile tanınan Ridley Scott; Musa rolünde Christian Bale ve diğer rollerde Aaron Paul, Joel Edgerton ve Ben Kinsley'i görüyoruz. Tevrat'ın bazı bölümlerinden esinlenerek yazılan hikayenin senaryosu Bill Collage, Adam Cooper ve Steven Zaillian'a ait. Filmin oyunculuk performansı oldukça başarılıydı, o nedenle yapılan eleştirileri göz ardı ederek izlemenizi tavsiye ederim.

"Filmin Tanrı’yı suretleştirip Musa’nın karşısına çıkartması ise yapımın muhtemelen en çok tartışılan yönlerinden biri olacaktır. Semavi dinlerin kendi tutucu çevreleri Exodus’un Tanrı yaklaşımını, en kibar haliyle ‘laubali’ olarak nitelendirebilecekken, insan zihninin sınırlarının yetmediği ‘Yaradan’ kavramı bence bu filmle sinema açısından oldukça ‘anlaşılabilir’ bir kılıfa yedirilmiş."

Ridley Scott filmlerinden bazıları:

Danışman (The Counselor):
http://sinemubi.blogspot.com.tr/2014/03/dansman-counselor-2013.html

Yaratık (Alien):
http://sinemubi.blogspot.com.tr/2013/08/yaratk-alien-1979.html

İbn-i Sina: Hekim (The Physician) - 2013

Filmin tarihi gerçeklerden oldukça uzak olduğu yönünde pek çok eleştiri yapılmış, evet doğrudur, film tarihi gerçekleri pek yansıtmıyor. İbn-i Sina 980-1037 yılları arasında İran'da yaşadığı için, yaşadığı dönemin yaşam tyarzı ve dokusu hakkında oldukça az bilgimiz var ancak İbni Sina'nın hayatına pek çok kaynaktan ulaşabiliyoruz ve asla filmde anlatılan gibi değil. Bir doktor olduğu, felsefe ve matematikle ilgilendiği gerçek ancak genklik yılları hariç filmdeki gibi "enstitü" benzeri bir yerde hem ders verip hem de hastalar tedavi etmiş birisi değil, hayatından öğrendiğimiz kadarıyla daha ziyade emirlerin hizmetinde çalışmış ve bunun karşılığında haneden kütüphanelerinden vakit geçirerek yaşlanan birisi (ayrıca ölümü de ayrı bir vaka). Bu nedenle bir İngilizin (Rob Cole) kendisinden tıp alanında ders almak için İsfahan'a gelmesi kurgulanabilir bir hikaye olsa da, İbn-i Sina gibi tarihi bir karakterin (gerçekten yaşamış ve hayatı kayıt altında olan bir kişinin) hayatının kurgulanması benin eleştirdiğim bir nokta. Annesinin ölümü ve kardeşlerinin başka ailelerin yanına evlatlık gitmesi sonucu Rob Cole ("Tom Payne") İngiltere'de at arabasıyla dolaşan gezici hekimlerden birinin yanına (kendilerine Barber deniyor) çırak olarak başlar. Zamanla öğrendikleri kendisine yeterli gelmeyen Rob bir Yahudi hekimden İsfahan'da hastaları iyileştiren ve tıp okulu açan İbn-i Sina adında bir doktorun adını işitir. Her şeyi geride bırakarak İsfahan'a doğru yola çıkar, dönemin bakış açısı gereği, kendi kendini sünnet ederek Yahudi gibi davranır ve bir şekilde okula kabul edilmeyi başarır. Tabi bundan sonrası İran'da yaşayabilmeyi gerektirir.

Filmde İbn-i Sina'nın İranlı olarak anlatılması veya Selçuklu Türklerinin çapulcu gibi anlatılmasını da eleştirenler olmuş. Zira başarılı insanları Türk yapmaya çok meraklı olduğumuz için, İran topraklarında doğup büyümüş, tüm eserlerini Farsça yazmış ve adı "Ebu Ali El-Hüseyin İbn-i Sina" olan birini de Türk yaparız, bir de üstüne filmde İranlı yapmışlar diye eleştiririz. Orta Asya topraklarından atlarla gelip zaten var olan bir medeniyeti ele geçirmeye çalışan bir milleti de melek yapacak değiller elbette? Neyse mevzu bu değil.

Filmin yönetmeni "Goethe'nin İlk Aşkı" filmi ile tanınan Philipp Stölzl, oyuncuları Tom Payne, Ben Kingsley ve Stellan Skarsgard. Filmin senaryosu Amerikalı yazar Noah Gordon tarafından yazılan "The Physician" kitabından esinlenilerek oluşturulmuştur (Türkçeye "İbni Sina'nın Talebesi Hekim" adıyla Yurt Yayınları tarafından tercüme edilmiştir).

"Ibn-i Sina: Because there is nothing to be afraid of. Death is merely a threshold we must all cross... into the silence, after the final heartbeat... drifting away with our final exhalation... into eternal peace... "

İbni Sina'nın hayatı için:
http://en.wikipedia.org/wiki/Avicenna

"The Physician" kitabı hakkında:
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Physician